Blog: Waarom bewoners niet in actie komen, zelfs als ze hun woning willen verduurzamen
Veel bewoners willen hun energieverbruik verminderen, hun woning comfortabeler maken of zich voorbereiden op een aardgasvrije toekomst. Toch leidt die bereidheid lang niet altijd tot actie. Dat wordt vaak verklaard door een gebrek aan geld, kennis of urgentie. Maar er speelt nog iets anders: verduurzamen brengt veel gedoe met zich mee.
Welke maatregelen passen bij de woning? Moet eerst het dak, de vloer of de gevel worden geïsoleerd? Is een warmtepomp mogelijk of komt er een warmtenet? Welke subsidies zijn beschikbaar? En bij wie kan een bewoner terecht voor onafhankelijk en betrouwbaar advies?
Iedere afzonderlijke vraag lijkt overkomelijk. Bij elkaar vormen ze een ingewikkeld proces waarin bewoners gemakkelijk vastlopen.
De gedoe-factor
Klimaatpsycholoog Gerdien de Vries van de TU Delft onderzocht samen met collega’s welke rol deze zogenoemde gedoe-factor speelt bij woningverduurzaming. Uit het onderzoek blijkt dat bewoners tijdens verschillende fasen van hun verduurzamingsreis obstakels ervaren: bij de eerste bewustwording, tijdens het vergelijken van mogelijkheden en bij het nemen van de uiteindelijke beslissing.
Dat gedoe werkt als een verzameling kleine stressfactoren. Bewoners moeten informatie zoeken, tegenstrijdige adviezen beoordelen, offertes vergelijken en financiële en technische onzekerheden overzien. Naarmate deze obstakels zich opstapelen, neemt de kans toe dat zij een beslissing uitstellen of helemaal niet nemen.
Meer informatie aanbieden is daarom niet automatisch de oplossing. Als bewoners zelf uit een grote hoeveelheid algemene informatie moeten bepalen wat op hun woning van toepassing is, kan dit de ervaren complexiteit juist vergroten.
Het onderzoek naar Groen en Gemak onder één dak laat zien dat bewoners wel degelijk ontzorgd willen worden. Bijvoorbeeld door informatie, begeleiding en vervolgstappen op één herkenbare plek samen te brengen. Daarbij moet de ondersteuning aansluiten op de persoonlijke situatie en ruimte laten voor eigen keuzes.
Van algemene informatie naar een woninggericht advies
Gemeenten communiceren vaak op wijk- of buurtniveau over woningverduurzaming. Bewoners ontvangen informatie over isolatie, subsidies en mogelijke energiebesparende maatregelen. Voor de individuele bewoner begint de vraag echter bij de eigen woning:
“Wat is voor mijn huis een verstandige eerste stap?”
Een algemene aanpak geeft daar niet altijd voldoende antwoord op. Zelfs binnen één straat kunnen woningen verschillen in bouwjaar, isolatieniveau, beglazing, energieprestatie en eerder uitgevoerde verbeteringen. Een woning met verouderde beglazing vraagt om een andere aanpak dan een vergelijkbare woning waarin het glas en de kozijnen al zijn vervangen.
Om handelingsperspectief te bieden, moet algemene verduurzamingsinformatie daarom worden vertaald naar de individuele woning. Een bewoner heeft geen behoefte aan alle denkbare maatregelen, maar aan een beperkt aantal passende opties:
· Welke maatregelen zijn voor deze woning relevant?
· Welke maatregel kan het beste als eerste worden uitgevoerd?
· Welke maatregelen kunnen slim worden gecombineerd met gepland onderhoud?
· Wat is het verwachte effect op comfort, energievraag en energieprestatie?
· Welke vervolgstap kan de bewoner nu nemen?
Wanneer deze vragen vooraf zo concreet mogelijk worden beantwoord, hoeft de bewoner niet zelf de volledige technische puzzel te leggen.
De gemeente als betrouwbare gids
Onderzoek naar de gemeentelijke ondersteuning van Nederlandse woningeigenaren laat zien dat niet alleen de boodschap, maar ook de afzender van belang is. Bewoners hebben behoefte aan een herkenbare en betrouwbare partij die technische, financiële en praktische ondersteuning met elkaar verbindt.
Voor gemeenten betekent dit dat de opgave verder gaat dan het publiceren van informatie op een website. De uitdaging is om een samenhangende bewonersreis te organiseren, waarin communicatie, woninginformatie, advies en uitvoering op elkaar aansluiten.
Energiecoaches, wijkteams en gemeentelijke energieloketten spelen hierin een belangrijke rol. Zij kunnen bewoners begeleiden, maar hebben daarvoor wel betrouwbare en eenduidige woninginformatie nodig. Zonder die basis blijft ook persoonlijk advies afhankelijk van aannames, algemene kengetallen of informatie die de bewoner zelf moet verzamelen.
Van interesse naar een concrete vervolgstap
Een woninggerichte aanpak begint niet met het tonen van alle beschikbare data, maar met het beantwoorden van de vragen die voor de bewoner relevant zijn. Wat kan ik aan mijn woning verbeteren? Welke maatregelen passen bij mijn situatie? En wat kan ik vervolgens doen?
Met de Smart Twin QuickScan krijgen bewoners via een gebruiksvriendelijke omgeving inzicht in passende maatregelpakketten voor hun woning. De informatie is gebaseerd op dezelfde woningmodellen en rekenmethodiek die de gemeente gebruikt voor haar verduurzamingsaanpak. Bewoners hoeven hiervoor zelf geen bouwkundige gegevens te verzamelen of technische kennis te hebben.
De QuickScan maakt daarnaast de stap naar persoonlijk advies kleiner. Een geïnteresseerde bewoner kan direct een afspraak aanvragen bij het energiebureau van de gemeente. Zo eindigt de bewonersreis niet met een algemeen advies, maar met een concrete vervolgstap.
De technologie neemt de keuze niet over. Zij haalt wel een deel van het uitzoekwerk en de onzekerheid uit het proces. Precies daar ontstaat de ruimte om bereidheid om te zetten in beweging.
Minder gedoe, meer beweging
Bewoners hoeven niet eerst klimaat- of bouwkundig expert te worden voordat zij hun woning kunnen verduurzamen. Het is aan gemeenten en marktpartijen om de route begrijpelijker en beter uitvoerbaar te maken.
Dat vraagt om meer dan bewustwording en algemene informatie. Het vraagt om een woninggerichte aanpak waarin bewoners op het juiste moment zien wat mogelijk is, welke keuzes relevant zijn en waar zij ondersteuning kunnen krijgen.
Maar om bewoners persoonlijk te informeren, moet een gemeente eerst weten welke verschillen tussen woningen relevant zijn. In het volgende blog bekijken we hoe gemeenten woninggericht kunnen adviseren zonder de schaal van een wijkgerichte aanpak te verliezen.
